الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

81

مناظرات تاريخى امام رضا ( ع ) با پيروان مذاهب و مكاتب ديگر ( فارسى )

ديگرى تحقق يافت كه مأمون و ديگر خلفاى عباسى از آن بى خبر بودند و ارادهء الهى به آن تعلق گرفته بود . يادآورى لازم ذكر اين نكته نيز لازم است كه بحث « بداء » از پيچيده ترين مسائلى بود كه دانشمندان كلام در آن زمان با آن روبه رو بودند . آنان نمى توانستند آن همه اخبار اسلامى را در مسئلهء بداء انكار كنند ، مخصوصاً اخبارى كه بر تأثير دعا و شفاعت و انفاق فى سبيل الله و صلهء رحم و امثال آن در برآورده شدن حوائج ، آمرزش گناهان ، طول عمر و دفع مرگ و ميرهاى ناگهانى و مانند آن دلالت دارد ، كه از مصاديق روشن بداء محسوب مىشود . براى آنان اين سؤال پيش مى آمد كه آيا در اين گونه موارد كه مقدّرات تغيير مى يابد ، خداوند از كار خود پشيمان مى گردد ؟ اين امرى است محال . آيا مجهولى بر او آشكار مى گردد كه وضع را تغيير مىدهد ؟ اين با علم بى پايان او سازگار نيست . پس تغيير ارادهء او دراين گونه موارد چه معنايى دارد ؟ علماى مكتب اهل بيت عليه السلام با استفاده از معيارها و ضوابط و تعليمات اين مكتب ، پرده از روى اين سرّ بزرگ برداشتند و گفتند : بداء چيزى است انكار ناپذير ، و طبق حديث معروف « ما عرف الله حقّ معرفته من لم يعرفه بالبداء » كسى كه خدا را به بداء نشناسد ، او را چنان كه بايد ، نشناخته است .